Kennisbank

Tekst en leesvolgorde

1.3.1 Info en relaties, 1.3.2 Betekenisvolle volgorde, 1.3.3 Zintuiglijke eigenschappen, 3.3.7 Overbodige invoer (alle A)

Zo hoort het

De tagstructuur legt ook vast in welke volgorde de tekst gelezen wordt, en die volgorde staat los van hoe het op de pagina staat. Bij twee kolommen naast elkaar kan de tagvolgorde regel voor regel van links naar rechts lopen, terwijl je visueel eerst de hele linkerkolom leest.

Verder hoort een alinea één alinea te zijn, en hoort een instructie te werken voor wie de pagina niet ziet.

Wat er vaak misgaat

• De volgorde in de tags is niet de volgorde waarin je het document leest.
• Afbeeldingen staan achteraan in de leesvolgorde, terwijl ze midden op pagina 2 horen. Een schermlezer noemt ze dan pas nadat de hele tekst is voorgelezen.
• Een instructie verwijst naar plek, vorm of kleur: "de knop rechtsonder", "het rode kader".
• Elke regel van een alinea zit in een eigen tag, of er staan lege alinea's tussen als witruimte. In onze meting: 290 van de 2.158 alinea's, in 12 van de 16 getagde documenten.
• Kopiëren staat uit in een document met invulbare velden. Wie gegevens uit het document in de velden moet overnemen, kan alleen overtypen.
• In de tekstlaag staat iets anders dan op de pagina. Een ligatuur wordt een teken dat geen letter is, en dan hoor je "stiksto?en" voor "stikstoffen". Ook zoeken, kopiëren en vertalen gaan dan mis, en dat raakt iedereen. In onze toetsbank: 32 van zulke tekens in 2 van de 33 documenten, en in één document 12 keer een zacht afbreekstreepje op de plek van een gewoon koppelteken.
• Eén link staat als twee of meer links in de structuur. Dan hoor je twee aankondigingen met elk een deel van de tekst, en in de lijst met links van het document staan twee halve linkteksten. In onze toetsbank: 23 gevallen op 275 links.

Waar je het oplost

De leesvolgorde volgt de volgorde van het bronbestand. Zet zwevende tekstvakken en afbeeldingen op de plek waar ze gelezen horen te worden, en verwijs in de tekst niet naar een plek, een vorm of een kleur.

Hoe je het nakijkt

De leesvolgorde is niet te testen met "Opnieuw plaatsen" (reflow) in Acrobat, en ook niet met de voorleesfunctie. De reflow-optie volgt de PDF-specificatie niet, en de voorleesfunctie zegt niets over de volgorde die in de tags staat. Wat wel werkt: een voorleesweergave die de tagstructuur volgt, of een echte schermlezer.

In je verslag

Bevindingen over dit onderwerp dragen een van deze nummers: T-PDF-1.3.2-01, T-PDF-1.3.2-02, T-PDF-1.3.3-01, T-PDF-1.3.1-14, T-PDF-1.3.1-15, T-PDF-3.3.7-01.